Mỹ áp thuế tạm thời 10% với hàng hóa nhập khẩu: Việt Nam chuẩn bị ứng phó

Từ ngày 24 tháng 2 năm nay, hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ đã phải chịu mức thuế tạm thời 10%, thông tin này được đưa ra sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ chính sách thuế nhập khẩu dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) của cựu Tổng thống Donald Trump. Điều này đánh dấu một giai đoạn mới với nhiều thách thức cho các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam.

Hệ quả của thuế tạm thời

Mức thuế tạm thời này được quy định bởi Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974, với thời hạn hiệu lực tối đa là 150 ngày, dự kiến sẽ kết thúc vào ngày 24 tháng 7. Tại hội thảo "Giải pháp ứng phó chính sách thuế tạm thời 150 ngày của Mỹ" diễn ra vào ngày 25 tháng 3, giáo sư Trần Ngọc Anh từ Đại học Indiana (Mỹ) đã đưa ra ba kịch bản có thể xảy ra sau thời điểm này.

Trong số đó, kịch bản bi quan nhất, với xác suất 60%, là việc áp lực thuế đối với hàng hóa từ Việt Nam sẽ tăng lên, đặc biệt nếu chính quyền Trump quyết định kết thúc các cuộc điều tra theo Điều 301 về hành vi thương mại không công bằng. Theo dự đoán của ông Ngọc Anh, các ngành hàng như thép, xe điện và linh kiện bán dẫn có thể phải đối mặt với mức thuế từ 20% đến 30%, thay vì mức 10% hiện tại.

Các kịch bản tích cực hơn

Hai kịch bản còn lại tuy tích cực hơn nhưng vẫn cần điều kiện thuận lợi. thứ nhất, chính quyền Trump có thể quyết định nới lỏng thuế quan nếu lạm phát gia tăng, giá dầu Brent vượt 140 USD mỗi thùng hoặc nếu Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (CIT) xác định rằng thuế tạm thời là lạm quyền. Ông Ngọc Anh nhấn mạnh rằng tình hình xung đột Trung Đông có thể tác động lớn đến mức độ lạm phát và chi phí hàng hóa, từ đó sẽ buộc Mỹ phải xem xét việc miễn giảm thuế.

Kịch bản thứ hai là hai nước có thể đạt được thỏa thuận thương mại, trong đó Việt Nam sẽ mở cửa thị trường cho nông sản Mỹ, công nhận tiêu chuẩn xe hơi Mỹ và cam kết mua thêm máy bay Boeing. Đổi lại, một số mặt hàng xuất khẩu sẽ được áp dụng mức thuế 0% và loại trừ khỏi các đợt tăng thuế toàn diện.

Tác động đến xuất khẩu của Việt Nam

Với kim ngạch xuất khẩu gần 152 tỷ USD, thị trường Mỹ là đối tác lớn nhất của Việt Nam trong năm 2022, ghi nhận tăng trưởng hơn 28% so với năm 2021. Trong hai tháng đầu năm 2023, xuất khẩu sang Mỹ tiếp tục tăng gần 22% so với cùng kỳ năm trước, đạt 23,8 tỷ USD, theo thông tin từ Cục Hải quan.

Bà Cao Thị Phi Vân, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC), nhận định rằng mức thuế tạm thời 10% tạo ra cơ hội trong ngắn hạn cho một số doanh nghiệp giữ nguyên biên lợi nhuận mà không cần điều chỉnh giá bán ngay lập tức. Tuy nhiên, bà cảnh báo rằng sau 150 ngày, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với yêu cầu điều chỉnh giá từ đối tác, dẫn đến nguy cơ giảm đơn hàng hoặc gián đoạn hợp đồng nếu không đạt được thỏa thuận hợp lý.

Đề xuất giải pháp ứng phó

Tiến sĩ Huỳnh Thế Du tại Đại học Wisconsin Oshkosh (Mỹ) khuyến nghị doanh nghiệp nên tận dụng thời gian 150 ngày này để tốc độ giao hàng, hoàn tất hợp đồng thương mại và điều chỉnh các kế hoạch nhập khẩu. Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đàm phán lại các điều khoản hợp đồng với đối tác Mỹ, đặc biệt trong các quy định về trách nhiệm và chia sẻ chi phí thuế.

Ngoài ra, các doanh nghiệp cần chuẩn bị các phương án ứng phó cho tình huống mức thuế có thể tăng lên 15% hoặc khi Mỹ áp dụng các công cụ thuế quan nghiêm ngặt hơn. Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu cũng là một yếu tố cần thiết để giảm thiểu rủi ro.

Khuyến nghị từ các chuyên gia

Giáo sư Trần Ngọc Anh cũng đề nghị các doanh nghiệp và hiệp hội nhanh chóng chuẩn bị các hồ sơ pháp lý, bao gồm việc rà soát mã HTS 10 số và phối hợp với luật sư thương mại để tham gia vào các cuộc điều trần theo Điều 301 nhằm bảo vệ lợi ích sản xuất thực tế. Đặc biệt, việc áp dụng các hệ thống quản lý thương mại và công nghệ Blockchain sẽ giúp doanh nghiệp tự động hóa hồ sơ và minh bạch hóa nguồn gốc sản phẩm.

Đối với các nhà quản lý, Tiến sĩ Huỳnh Thế Du khuyến nghị thành lập "Ban chỉ đạo ứng phó thuế quan 150 ngày" nhằm theo dõi tình hình sát sao và phát hành thông tin cập nhật định kỳ. Cùng với đó, việc quản lý nghiêm ngặt trong việc cấp giấy chứng nhận xuất xứ và thúc đẩy ngoại giao kinh tế sẽ góp phần giảm thiểu rủi ro vướng vào các cuộc điều tra thương mại.

Tóm lại

Mức thuế tạm thời 10% từ Mỹ đã và đang tạo ra nhiều thách thức cho việc xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam. Doanh nghiệp và các chuyên gia đang tích cực tìm kiếm giải pháp ứng phó và chuẩn bị các phương án để thích ứng với những thay đổi sắp tới.